RANKINGEDUKACJI
Matura8 min czytania

Czy studia są płatne? Kiedy za darmo, a kiedy płacisz

Czy studia są płatne w Polsce? Stacjonarne na uczelni publicznej są bezpłatne dla obywateli PL. Sprawdź, kiedy pojawia się czesne i opłaty rekrutacyjne.

Michał WojewodaMichał Wojewoda·
Ostatnia aktualizacja:
Portfel i indeks studenta — pytanie o koszty studiów w Polsce, kiedy studia są bezpłatne

Czy studia są płatne? W Polsce obowiązuje prosta zasada: studia stacjonarne na uczelni publicznej są bezpłatne dla obywateli polskich — wynika to bezpośrednio z art. 79 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Ale "bezpłatne" ma konkretne warunki i wyjątki, które warto znać przed rekrutacją.

Podstawa prawna: co mówi ustawa?

Artykuł 79 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2018 poz. 1668 z późn. zm.) określa, za co uczelnia publiczna może pobierać opłaty. Lista jest zamknięta — uczelnia nie może żądać pieniędzy za coś spoza niej.

Uczelnia publiczna może pobierać opłaty za usługi edukacyjne (art. 79 ust. 1):

  • kształcenie na studiach niestacjonarnych
  • powtarzanie określonych zajęć na studiach stacjonarnych z powodu niezadowalających wyników w nauce
  • kształcenie na studiach w języku obcym
  • zajęcia nieobjęte programem studiów
  • kształcenie cudzoziemców na studiach stacjonarnych w języku polskim

Do tego dochodzą opłaty administracyjne (art. 79 ust. 2): za rekrutację, legitymację i indeks (oraz ich duplikaty), dodatkowy odpis dyplomu lub suplementu w języku obcym, duplikat dyplomu, a także za akademik i stołówkę.

Wszystko poza tą listą — na studiach stacjonarnych — jest bezpłatne. Dotyczy to także drugiego kierunku studiów stacjonarnych i samego dyplomu z suplementem: art. 80 ust. 6 zakazuje opłat za dokumenty spoza listy.

Tabela: kiedy płacisz, kiedy nie

SytuacjaPłatne?Orientacyjny koszt
Studia stacjonarne, uczelnia publiczna, obywatel PLNIE—
Studia niestacjonarne, uczelnia publicznaTAKok. 5 000–8 400 zł/rok; medyczne 27 000–54 000 zł/rok (przykłady 2026/27)
Studia na uczelni niepublicznej (dowolny tryb)TAK5 000–20 000 zł/rok i więcej
Drugi kierunek stacjonarny, uczelnia publicznaNIE— (ustawa nie przewiduje opłaty)
Powtarzanie zajęć z powodu niezadowalających wynikówTAKustalane przez uczelnię
Studia w języku obcym (część programów)TAK (często)zależnie od programu
Opłata rekrutacyjna (złożenie podania)TAK85 zł/kierunek; 150 zł z egzaminem uzdolnień
Dyplom z suplementemNIEpłatny tylko duplikat lub dodatkowy odpis w języku obcym
Legitymacja studenckaTAKok. 22 zł

Studia stacjonarne na uczelni publicznej — co jest naprawdę bezpłatne?

Jeśli studiujesz stacjonarnie na publicznej uczelni jako obywatel polski:

  • Wszystkie wykłady, ćwiczenia, laboratoria objęte programem: bezpłatne
  • Egzaminy (pierwsze i drugie podejście): bezpłatne
  • Dostęp do biblioteki, czytelni, systemów e-learningowych: bezpłatne
  • Opieka dydaktyczna, konsultacje: bezpłatne

Możesz też ubiegać się o stypendia — naukowe, socjalne, dla osób z niepełnosprawnościami, rektora. Stypendia mogą w praktyce oznaczać, że nie tylko nie płacisz, ale też otrzymujesz miesięczne wsparcie finansowe.

Studia niestacjonarne — ile płacisz?

Czesne na studiach niestacjonarnych to decyzja każdej uczelni. Ustawa nie podaje kwoty maksymalnej, ale opłata nie może przekraczać kosztów prowadzenia studiów (art. 80 ust. 1). Uczelnia ustala ją przed rekrutacją i publikuje w BIP (ust. 2 i 5), a w trakcie Twoich studiów może ją podnosić raz w roku najwyżej o wskaźnik inflacji, łącznie maksymalnie o 30% (ust. 3).

Czesne 2026/27 — przykłady z zarządzeń rektorów (studia niestacjonarne, uczelnie publiczne):

UczelniaKierunek (poziom)Stawka 2026/27W skali roku
ZUT w Szczecinieekonomia (I st.)2 800 zł/semestr5 600 zł
UJK w Kielcachfilologia angielska, zarządzanie (I st.)5 000 zł/rok5 000 zł
UJK w Kielcachprawo (jednolite)6 000 zł/rok6 000 zł
UJK w Kielcachpedagogika (I st.)6 200 zł/rok6 200 zł
ZUT w Szczeciniebudownictwo (I st.)3 300 zł/semestr6 600 zł
UJK w Kielcachpsychologia (jednolite)7 400 zł/rok7 400 zł
ZUT w Szczecinieinformatyka (I st.)4 200 zł/semestr8 400 zł
UJK w Kielcachfizjoterapia (jednolite)27 400 zł/rok27 400 zł
UJK w Kielcachkierunek lekarski (I–II rok)42 000 zł/rok42 000 zł
UM w Łodzikierunek lekarski27 000 zł/semestr54 000 zł
UM w Łodzikierunek lekarsko-dentystyczny30 500 zł/semestr61 000 zł

Źródła: zarządzenie nr 30 Rektora ZUT z 7.04.2026, zał. nr 1 do zarządzenia nr 74/2026 Rektora UJK, zarządzenie nr 65/2026 Rektora UM w Łodzi z 19.06.2026. UJK rozkłada kwotę roczną na 8 rat (np. 625 zł × 8 = 5 000 zł). Stawki UM w Łodzi dotyczą płatności jednorazowej.

Co z tego wynika: rozpiętość jest ponad dziesięciokrotna. Kierunki humanistyczne, społeczne, ekonomiczne i techniczne mieszczą się w tych przykładach w 5 000–8 400 zł rocznie, a medyczne zaczynają się od 27 400 zł. Raty bywają płatne: na UM w Łodzi lekarski w 3 ratach kosztuje 28 620 zł za semestr, czyli o 1 620 zł (6%) więcej niż przy płatności jednorazowej. Przed wyborem trybu pomnóż roczną stawkę przez liczbę lat studiów i dolicz możliwą podwyżkę (łącznie do 30%).

Na uczelniach niepublicznych czesne jest zazwyczaj wyższe — i jest jedynym źródłem finansowania uczelni, więc nie ma w tym nic zaskakującego.

Opłata rekrutacyjna — obowiązkowa dla wszystkich

Nawet jeśli starasz się o bezpłatne studia stacjonarne, musisz zapłacić opłatę rekrutacyjną.

Opłata ta:

  • wynosi zwykle 85 zł za każdy kierunek, na który się rejestrujesz, a 150 zł na kierunkach z egzaminem sprawdzającym uzdolnienia (np. architektura na ZUT w rekrutacji 2026/27)
  • jest pobierana przez system rekrutacyjny (np. IRK na UW, ERS na AGH)
  • jest bezzwrotna — nie zależy od tego, czy zostaniesz przyjęty
  • musi być uiszczona przed upływem terminu rejestracji, żeby Twoje podanie było rozpatrzone

Jeśli rejestrujesz się na trzy kierunki, płacisz trzy razy. Zaplanuj to w budżecie.

Uczelnie niepubliczne — osobna kategoria

Na uczelni niepublicznej (prywatnej) zawsze płacisz czesne — niezależnie od trybu studiów. Uczelnia prywatna nie jest finansowana z budżetu państwa i nie obowiązuje jej zasada bezpłatności kształcenia stacjonarnego.

Część uczelni niepublicznych oferuje zniżki, stypendia własne lub możliwość rozłożenia czesnego na raty — ale sama zasada odpłatności nie zmienia się.

Kiedy bezpłatność przepada?

Najczęstsze sytuacje, w których student stacjonarny na uczelni publicznej zaczyna płacić:

  1. Powtarzanie semestru lub roku — uczelnia może, ale nie musi, pobierać opłatę. Sprawdź regulamin opłat przed zapisaniem się.
  2. Studia w języku obcym — uczelnia może pobierać czesne także na studiach stacjonarnych prowadzonych np. po angielsku (art. 79 ust. 1 pkt 3).
  3. Przekroczenie terminu złożenia pracy dyplomowej — ustawa nie zna „opłaty za przedłużenie statusu studenta”; płatne może być tylko powtarzanie zajęć (np. seminarium dyplomowego) z powodu niezadowalających wyników.
  4. Zajęcia nadobowiązkowe lub kursy spoza programu — płatne jak usługi komercyjne.

Jak sprawdzić dokładne stawki?

Każda uczelnia ma obowiązek podać szczegółowe opłaty przed rekrutacją. Szukaj:

  • Strona uczelni → "Dla kandydatów" → "Opłaty" lub "Regulamin opłat"
  • System rekrutacyjny IRK/ERS — przy każdym kierunku są informacje o trybie i ewentualnym czesnym
  • Zarządzenie rektora ws. opłat — uczelnia musi je opublikować w BIP (art. 80 ust. 5). Zarządzenia na 2026/27 ukazały się między marcem a czerwcem 2026 r., więc stawki na 2027/28 sprawdzaj wiosną 2027 r.

Na potrzeby planowania budżetu sprawdź też rekrutację na studia krok po kroku, gdzie opisane są wszystkie etapy, w tym terminy płatności opłaty rekrutacyjnej.

Najczęstsze pytania

Czy studia w Polsce są bezpłatne? Studia stacjonarne na uczelni publicznej są bezpłatne dla obywateli polskich — gwarantuje to art. 70 Konstytucji RP, a art. 79 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce zamyka listę usług, za które uczelnia publiczna może pobierać opłaty. Płatne są m.in. powtarzanie zajęć z powodu niezadowalających wyników, studia w języku obcym i zajęcia spoza programu. Studia niestacjonarne (zaoczne) są płatne także na uczelni publicznej.

Ile kosztują studia niestacjonarne? Czesne ustala każda uczelnia w zarządzeniu rektora. Przykłady na rok 2026/27: filologia angielska i zarządzanie na UJK w Kielcach — 5 000 zł rocznie, psychologia — 7 400 zł rocznie, informatyka na ZUT w Szczecinie — 4 200 zł za semestr, kierunek lekarski na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi — 27 000 zł za semestr. Uczelnie niepubliczne mają zazwyczaj wyższe czesne, ale jest ono jedyną formą finansowania.

Czy muszę płacić za powtarzanie roku? Tak — uczelnia publiczna ma prawo pobierać opłatę za powtarzanie zajęć z powodu niezadowalających wyników w nauce (art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy). Wysokość tej opłaty określa zarządzenie rektora o opłatach danej uczelni.

Kiedy studia na uczelni publicznej przestają być bezpłatne? Bezpłatność nie obejmuje: studiów niestacjonarnych, powtarzania zajęć z powodu niezadowalających wyników, studiów w języku obcym i zajęć nieobjętych programem studiów. Drugi kierunek stacjonarny i wydanie dyplomu są bezpłatne — ustawa nie przewiduje za nie opłat. Szczegóły określa zarządzenie rektora danej uczelni.

Czy uczelnia może podnieść czesne w trakcie studiów? Tak, ale w granicach ustawy: raz w roku akademickim i najwyżej o wskaźnik inflacji z poprzedniego roku, łącznie nie więcej niż o 30% pierwotnej kwoty (art. 80 ust. 3). Nowych opłat w trakcie studiów uczelnia wprowadzić nie może.

Następne kroki

  1. Wybierz tryb studiów — jeśli zależy Ci na braku kosztów, postaw na stacjonarne publiczne; jeśli chcesz pracować, rozważ zaoczne i policz czesne vs. zarobki. Szczegóły w artykule studia stacjonarne czy zaoczne.
  2. Wejdź na stronę wybranej uczelni i znajdź regulamin opłat lub zarządzenie rektora.
  3. Dolicz opłatę rekrutacyjną (85 zł/kierunek, 150 zł przy egzaminie z uzdolnień) do budżetu — płacisz ją niezależnie od wyniku.
  4. Sprawdź, czy kwalifikujesz się do stypendiów — naukowego, socjalnego, rektora.
  5. Przejrzyj pełny przewodnik: rekrutacja na studia krok po kroku.
  6. Sprawdź jak liczyć punkty na studia — żeby wiedzieć, na które kierunki realnie możesz się dostać z Twoimi wynikami matury.

Newsletter

Chcesz wiedzieć, gdy pojawi się nowy ranking?

Napiszemy, gdy opublikujemy nowe rankingi, zbliżą się ważne terminy rekrutacji albo przygotujemy poradnik dla rodziców. Bez spamu.

Zgadzam się na otrzymywanie e-mailem newslettera Rankingu Edukacji (informacje o rankingach, nowych funkcjach i materiałach do pobrania). Zgodę mogę wycofać w każdej chwili linkiem w stopce wiadomości. Szczegóły w polityce prywatności. Polityka prywatności

Najczęstsze pytania

Czy studia w Polsce są bezpłatne?
Studia stacjonarne na uczelni publicznej są bezpłatne dla obywateli polskich — gwarantuje to art. 70 Konstytucji RP, a art. 79 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce zamyka listę usług, za które uczelnia publiczna może pobierać opłaty. Płatne są m.in. powtarzanie zajęć z powodu niezadowalających wyników, studia w języku obcym i zajęcia spoza programu. Studia niestacjonarne (zaoczne) są płatne także na uczelni publicznej.
Ile kosztują studia niestacjonarne?
Czesne ustala każda uczelnia w zarządzeniu rektora. Przykłady na rok 2026/27: filologia angielska i zarządzanie na UJK w Kielcach — 5 000 zł rocznie, psychologia — 7 400 zł rocznie, informatyka na ZUT w Szczecinie — 4 200 zł za semestr, kierunek lekarski na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi — 27 000 zł za semestr. Uczelnie niepubliczne mają zazwyczaj wyższe czesne, ale jest ono jedyną formą finansowania.
Czy muszę płacić za powtarzanie roku?
Tak — uczelnia publiczna ma prawo pobierać opłatę za powtarzanie zajęć z powodu niezadowalających wyników w nauce (art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy). Wysokość tej opłaty określa zarządzenie rektora o opłatach danej uczelni.
Kiedy studia na uczelni publicznej przestają być bezpłatne?
Bezpłatność nie obejmuje: studiów niestacjonarnych, powtarzania zajęć z powodu niezadowalających wyników, studiów w języku obcym i zajęć nieobjętych programem studiów. Drugi kierunek stacjonarny i wydanie dyplomu są bezpłatne — ustawa nie przewiduje za nie opłat. Szczegóły określa zarządzenie rektora danej uczelni.
Czy uczelnia może podnieść czesne w trakcie studiów?
Tak, ale w granicach ustawy: raz w roku akademickim i najwyżej o wskaźnik inflacji z poprzedniego roku, łącznie nie więcej niż o 30% pierwotnej kwoty (art. 80 ust. 3). Nowych opłat w trakcie studiów uczelnia wprowadzić nie może.

Źródła

  1. Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, art. 79 — opłaty za usługi edukacyjne · dostęp: 20 czerwca 2026
  2. Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, art. 70 — zasady rekrutacji i podstawa kwalifikacji · dostęp: 20 czerwca 2026
  3. Serwis rekrutacyjny Uniwersytetu Warszawskiego — opłaty i zasady · dostęp: 20 czerwca 2026
  4. Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, art. 79 — zamknięty katalog opłat (tekst: Standardy Prawa) · dostęp: 6 października 2026
  5. Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, art. 80 — wysokość, ustalanie i podwyżki opłat (tekst: Standardy Prawa) · dostęp: 6 października 2026
  6. Zarządzenie nr 30 Rektora ZUT w Szczecinie z 7 kwietnia 2026 r. — opłaty za studia niestacjonarne od roku akademickiego 2026/2027 · dostęp: 6 października 2026
  7. Załącznik nr 1 do zarządzenia nr 74/2026 Rektora UJK w Kielcach — opłaty za studia niestacjonarne 2026/2027 · dostęp: 6 października 2026
  8. Zarządzenie nr 65/2026 Rektora Uniwersytetu Medycznego w Łodzi z 19 czerwca 2026 r. — opłata semestralna za studia niestacjonarne 2026/2027 · dostęp: 6 października 2026
  9. Komunikat nr 14 Rektora ZUT z 27 marca 2026 r. — opłata rekrutacyjna na rok akademicki 2026/2027 · dostęp: 6 października 2026
Michał Wojewoda

Autor

Michał Wojewoda

Założyciel i analityk danych edukacyjnych, Ranking Edukacji

Założyłem Ranking Edukacji i odpowiadam za metodykę naszych rankingów. Na co dzień pracuję z oficjalnymi danymi oświatowymi — wynikami egzaminów CKE i OKE, wskaźnikami EWD oraz rejestrem RSPO — i przekładam je na zrozumiałe zestawienia szkół. Od kilku lat analizuję zasady rekrutacji do liceów i techników oraz to, jak liczone są punkty, żeby rodzice i uczniowie podejmowali decyzje w oparciu o fakty, a nie marketing. Piszę o rekrutacji, maturze, egzaminie ósmoklasisty i o tym, jak czytać liczby w edukacji tak, żeby naprawdę pomogły w wyborze szkoły.

Społeczność Ranking Edukacji

Porozmawiajmy o wyborze szkoły

Dołącz do rodziców, uczniów i nauczycieli. Pytaj o szkoły, rekrutację i wyniki — albo podziel się własnym doświadczeniem.

Wymiana doświadczeńKonkretne pytania i odpowiedzi
Dołącz do grupy