Tutoring

Tutoring to metoda edukacji zindywidualizowanej oparta na regularnych, zaplanowanych spotkaniach jeden na jeden — tutorialach — w których tutor pomaga podopiecznemu odkrywać mocne strony, stawiać własne cele i rozwijać samodzielność myślenia. W odróżnieniu od korepetycji tutoring nie służy doraźnemu nadrabianiu zaległości, lecz długofalowemu rozwojowi ucznia jako całej osoby.

Definicja

Tutoring wywodzi się z wielowiekowej tradycji uniwersytetów w Oksfordzie i Cambridge, gdzie podstawą kształcenia jest cykliczna, indywidualna praca studenta z tutorem. Współcześnie metodę tę przeniesiono także do szkół — mówimy wtedy o tutoringu szkolnym.

Sednem metody jest tutorial: regularne spotkanie tutora z podopiecznym (zwykle 30–60 minut), oparte na rozmowie, pytaniach i informacji zwrotnej, a nie na wykładzie. Tutor nie podaje gotowych rozwiązań — prowadzi ucznia tak, by ten sam formułował wnioski, planował pracę i brał odpowiedzialność za swoje decyzje. Cykl tutoriali trwa zwykle co najmniej semestr, a praca opiera się na celach ustalonych wspólnie przez ucznia i tutora.

W praktyce wyróżnia się najczęściej dwa nurty:

• tutoring rozwojowy (wychowawczy) — koncentruje się na samopoznaniu, motywacji, wyborach edukacyjnych i życiowych podopiecznego;
• tutoring naukowy (dydaktyczny) — rozwija ucznia w konkretnej dziedzinie wiedzy, często przez pracę z tekstem, esejami i projektami, wykraczającą poza podstawę programową.

Tutoring a korepetycje a mentoring

Te trzy formy indywidualnego wsparcia bywają mylone, bo wszystkie opierają się na relacji jeden na jeden. Różnice najlepiej widać w zestawieniu:

Kryterium	Tutoring	Korepetycje	Mentoring
Cel	rozwój potencjału, samodzielności i mocnych stron	nadrobienie zaległości, poprawa ocen, przygotowanie do egzaminu	rozwój w dziedzinie, w której mentor ma doświadczenie (np. kariera, biznes)
Horyzont czasowy	długi: semestr–kilka lat, cykl regularnych tutoriali	krótki lub średni: od kilku tygodni do roku szkolnego, często „do egzaminu"	średni i długi: miesiące–lata, spotkania rzadsze i mniej formalne
Relacja	partnerska; tutor prowadzi pytaniami i informacją zwrotną	nauczyciel–uczeń; nacisk na materiał i ćwiczenia	mistrz–uczeń; mentor dzieli się własną drogą i kontaktami
Dla kogo	uczniowie bez pilnych braków, którzy chcą się rozwijać, szukają kierunku lub motywacji	uczniowie z konkretnymi zaległościami albo przed egzaminem (ósmoklasisty, maturą)	starsi uczniowie, studenci i młodzi profesjonaliści planujący ścieżkę kariery
Orientacyjna cena	u prywatnych tutorów często 150–300 zł za sesję (sprawdź aktualne cenniki); w szkole z programem tutoringu — bezpłatny	ok. 60–120 zł za godzinę zależnie od przedmiotu, poziomu i miasta	w programach mentoringowych zwykle bezpłatny; komercyjnie wyceniany indywidualnie

Najprościej: korepetytor pracuje nad przedmiotem, tutor nad uczniem, a mentor nad jego przyszłą ścieżką.

Tutoring szkolny w Polsce

Tutoring szkolny rozwinął się w Polsce m.in. dzięki wrocławskim szkołom autorskim ALA i środowisku Towarzystwa Edukacji Otwartej, z którego wyrósł Instytut Tutoringu Szkolnego. Polega na tym, że nauczyciel po ukończeniu kursu tutorskiego obejmuje indywidualną opieką kilku–kilkunastu uczniów i regularnie spotyka się z każdym z nich na tutorialach — zamiast lub obok klasycznego wychowawstwa „jeden wychowawca na 30 osób".

Największym wdrożeniem był finansowany ze środków MEN program „Wychować człowieka mądrego", realizowany przez Towarzystwo Edukacji Otwartej. Według raportu objął on 79 szkół i placówek (w tym młodzieżowe ośrodki socjoterapii i wychowawcze), kursy tutorskie ukończyło 1618 nauczycieli, a opieką tutorską objęto 10 240 uczniów. Szkoły mogły wdrażać metodę w trzech ścieżkach: tutoring opiekuńczo-rozwojowy (zastępujący tradycyjne wychowawstwo), rozwojowy (obok wychowawstwa) oraz dydaktyczny (indywidualna praca nad przedmiotem na dodatkowych zajęciach).

Dziś tutoring obecny jest zarówno w szkołach publicznych, jak i niepublicznych — często jako element oferty „szkoły z tutoringiem". Tutorów kształcą m.in. Instytut Tutoringu Szkolnego oraz ośrodki akademickie i firmy szkoleniowe prowadzące certyfikowane kursy (np. szkoły tutorów). Jeśli szkoła deklaruje tutoring, warto dopytać: ilu nauczycieli ma certyfikat, ilu uczniów przypada na tutora i jak często odbywają się tutoriale — sama deklaracja w folderze rekrutacyjnym nie gwarantuje regularnej pracy metodą.

Kiedy wybrać tutoring zamiast korepetycji

Reguły decyzyjne, które porządkują wybór:

1. Jest konkretny deficyt i bliski termin → korepetycje. Egzamin ósmoklasisty, matura albo zagrożenie oceną niedostateczną w perspektywie krótszej niż 6 miesięcy to zadanie dla korepetytora, nie tutora.
2. Oceny w normie, ale spada motywacja i brak pomysłu na siebie → tutoring. Gdy problemem nie jest materiał, lecz „po co mi to wszystko", wybór profilu klasy czy kierunku studiów — pracujcie z tutorem nad celami i mocnymi stronami.
3. Zaległości wracają co semestr mimo korepetycji → tutoring (lub oba). Jeśli kolejne godziny korepetycji gaszą pożary, ale nie zmieniają nawyków pracy, przyczyna leży głębiej — w organizacji nauki i motywacji, czyli w polu tutoringu.
4. Ograniczony budżet → najpierw sprawdź szkołę. Zapytaj wychowawcę lub dyrekcję, czy szkoła prowadzi tutoring — w placówkach z programem jest bezpłatny, a korepetycje zostawisz na realne braki przedmiotowe.

Jeśli z tej analizy wychodzi ci jednak klasyczna pomoc przedmiotowa, zacznij od poradnika jak znaleźć dobrego korepetytora — opisujemy w nim, jak zweryfikować kompetencje i czego wymagać na pierwszej lekcji.