Zwolnienie z egzaminu ósmoklasisty — jak liczone są punkty?

Zwolnienie z egzaminu ósmoklasisty nie przekreśla szans w rekrutacji do liceum — pod warunkiem że wiesz, jak system przelicza oceny na punkty. Zasady są precyzyjnie opisane w rozporządzeniu MEN i nie pozostawiają miejsca na interpretację: uczeń zwolniony z powodów zdrowotnych lub jako laureat konkursu może zdobyć tyle samo punktów co rówieśnik, który egzamin napisał.

Kto może być zwolniony z egzaminu ósmoklasisty

Polskie prawo przewiduje dwie odrębne ścieżki zwolnienia — z różnymi skutkami dla punktacji.

Laureaci i finaliści olimpiad oraz konkursów przedmiotowych

Uczeń, który uzyska tytuł laureata lub finalisty olimpiady przedmiotowej albo laureata konkursu przedmiotowego o zasięgu wojewódzkim lub ponadwojewódzkim, jest automatycznie zwolniony z tej części egzaminu ósmoklasisty, która obejmuje dany przedmiot. Zwolnienie jest równoznaczne z uzyskaniem 100% wyniku — bez żadnych wyliczeń na podstawie ocen ze świadectwa.

Szczegóły dotyczące tego, jakie tytuły konkursowe dają zwolnienie, wyjaśniamy w osobnym artykule: laureat konkursu kuratoryjnego — definicja i uprawnienia.

Zwolnienie z powodów zdrowotnych lub losowych

Drugi rodzaj zwolnienia dotyczy uczniów, którzy z powodu szczególnie trudnej sytuacji zdrowotnej nie byli w stanie przystąpić do egzaminu — ani w terminie głównym, ani w terminie dodatkowym. Przepisy (art. 44zw ust. 4 ustawy o systemie oświaty) wymieniają przykładowo: ostry przebieg choroby przewlekłej, chorobę nowotworową, śpiączkę, nagłą utratę wzroku lub możliwości ruchu.

Wniosek o zwolnienie składa dyrektor szkoły w porozumieniu z rodzicami ucznia do dyrektora właściwej okręgowej komisji egzaminacyjnej (OKE). Decyzja należy do OKE i musi być poparta udokumentowaną dokumentacją medyczną.

Jak system przelicza punkty — zamiana ocen na wynik egzaminacyjny

Gdy uczeń jest zwolniony z powodów zdrowotnych, system rekrutacyjny zamiast wyniku procentowego z egzaminu używa ocen ze świadectwa ukończenia szkoły podstawowej z języka polskiego, matematyki i języka obcego nowożytnego.

Zasada jest prosta: za każdą ocenę przypisuje się stałą liczbę punktów — identyczną z maksimum możliwym do zdobycia na egzaminie z danego przedmiotu. Oznacza to, że celujący z polskiego lub matematyki daje dokładnie tyle samo punktów, co 100% na egzaminie. Nie ma żadnego karnego przeliczenia.

Podstawa prawna: § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 3 kwietnia 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 464).

Tabela przeliczeń ocen na punkty

Język polski i matematyka (maks. 35 pkt za każdy przedmiot)

Język obcy nowożytny (maks. 30 pkt)

Ważne: jeśli uczeń uczył się dwóch języków obcych, na punkty przeliczana jest wyższa ocena z obu (§ 8 ust. 3 rozporządzenia).

Łącznie za trzy przedmioty uczeń może uzyskać maksymalnie 100 punktów — tyle samo, ile wynosi maksimum z egzaminu ósmoklasisty w standardowej rekrutacji.

Przykład wyliczenia

Kasia choruje od stycznia. Dyrektor OKE zwolnił ją z egzaminu. Na świadectwie ukończenia klasy VIII ma:

• Język polski: bardzo dobry → 30 pkt
• Matematyka: dobry → 25 pkt
• Język angielski: bardzo dobry → 25 pkt

Suma punktów z „egzaminu": 30 + 25 + 25 = 80 pkt

Do tego dochodzą punkty za oceny na świadectwie z wybranych przedmiotów (maks. 72 pkt) oraz punkty dodatkowe (np. za świadectwo z wyróżnieniem, osiągnięcia sportowe/artystyczne/wolontariat — łącznie maks. 28 pkt). Łącznie można zdobyć 200 pkt. Kasia przy opisanych ocenach ma realną szansę na liceum — pod warunkiem, że dobrze wypadnie w pozostałej puli punktów. Jak liczyć całość, tłumaczymy w artykule: jak liczyć punkty do liceum 2026.

Co zrobić krok po kroku

Jeśli Twoje dziecko nie mogło przystąpić do egzaminu z przyczyn zdrowotnych, działaj według tego harmonogramu:

1. Zbierz dokumentację medyczną potwierdzającą, że stan zdrowia uniemożliwił przystąpienie do egzaminu w obu terminach.
2. Skontaktuj się z dyrektorem szkoły — to on składa wniosek do OKE; rodzic nie może złożyć go samodzielnie.
3. Dyrektor szkoły składa wniosek do OKE — musi to zrobić przed upływem terminów określonych przez komisję (sprawdź terminy na stronie swojej OKE).
4. OKE wydaje decyzję o zwolnieniu lub odmowie.
5. Przy zapisach do szkoły ponadpodstawowej — system naboru automatycznie pobierze oceny ze świadectwa i przeliczy je na punkty według tabeli z rozporządzenia. Nie musisz składać dodatkowych wniosków w szkole ponadpodstawowej.

Kompletny harmonogram rekrutacji i wszystkie terminy znajdziesz w artykule: rekrutacja do liceum 2026 — terminy i zasady.

Najczęstsze pytania

Czy uczeń zwolniony z egzaminu ósmoklasisty jest w gorszej sytuacji niż inni kandydaci?

Nie — prawa są wyrównane. System rekrutacyjny traktuje punkty z przeliczenia ocen identycznie jak punkty z egzaminu. Nie ma dodatkowego przelicznika ani korekty. Jedyne ryzyko to niższe oceny na świadectwie — ale to samo ryzyko dotyczy każdego, kto egzamin napisał słabiej.

Czy zwolnienie zdrowotne dotyczy wszystkich trzech części egzaminu?

Tak — zwolnienie z powodów zdrowotnych (art. 44zw ust. 4) obejmuje cały egzamin ósmoklasisty, a nie tylko wybraną część. W takiej sytuacji oceny ze świadectwa zastępują wyniki ze wszystkich trzech części: języka polskiego, matematyki i języka obcego.

Co jeśli dziecko zdało część egzaminu, a zachorowało przed kolejną częścią?

Jeżeli uczeń przystąpił do niektórych części egzaminu, a z pozostałych został zwolniony przez OKE, wyniki z napisanych części pozostają ważne. Za te części, z których nastąpiło zwolnienie, system przelicza oceny ze świadectwa.

Podsumowanie

Zwolnienie z egzaminu ósmoklasisty — czy to z powodów zdrowotnych, czy jako laureat konkursu — nie zamyka drogi do dobrego liceum. Przepisy jasno określają, jak w każdym przypadku liczyć punkty:

• Laureaci i finaliści konkursów przedmiotowych: 100% z danej części egzaminu, bez przeliczania.
• Zwolnieni zdrowotnie: oceny ze świadectwa z polskiego, matematyki i języka obcego zamieniane na punkty według stałej tabeli — maks. 35 + 35 + 30 = 100 pkt.

Kluczem jest dobra dokumentacja medyczna i działanie przez dyrektora szkoły — wniosek musi trafić do OKE w wymaganym terminie.

Chcesz sprawdzić, ile punktów Twoje dziecko może zdobyć łącznie i które szkoły są w jego zasięgu? Zajrzyj do rankingu liceów, a pełny harmonogram naboru znajdziesz w artykule rekrutacja do liceum 2026.