Dostosowania na maturze — kto, co i jak załatwić

Dostosowania na maturze to prawo, a nie przywilej — ale trzeba je uruchomić samemu, w terminie i z właściwym dokumentem. Prawo do nich daje opinia poradni (np. o dysleksji), orzeczenie lub zaświadczenie lekarskie. Najczęstsza forma to wydłużony czas: na pisemnym do 30 minut na arkusz, w ustnym z polskiego do 15 minut. Dokumenty składasz w szkole razem z deklaracją maturalną, do 7 lutego.

Poniżej masz całą ścieżkę: kto ma prawo do dostosowań, jaki dokument co daje, jakie są formy i co robić krok po kroku — od opinii poradni do dnia egzaminu. Zasady są co roku bardzo podobne, ale konkretne wartości zawsze potwierdza komunikat dyrektora CKE o dostosowaniach na dany rok.

Co reguluje dostosowania na maturze

Katalog dostosowań ustala komunikat dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej o dostosowaniach, wydawany co roku, zwykle w połowie sierpnia. Dla matury w sesji 2026 obowiązuje komunikat z 20 sierpnia 2025 r. Komunikat na sesję 2027 ukaże się dopiero około 20 sierpnia 2026 r. — dane poniżej opierają się na aktualnym komunikacie, a ponieważ reguły są stabilne rok do roku, w 2027 zmienią się co najwyżej szczegóły. Zawsze sprawdź komunikat na swój rok na stronie CKE lub swojej OKE.

Dostosowanie oznacza zmianę warunków lub formy egzaminu tak, aby wynik odzwierciedlał wiedzę zdającego, a nie jego ograniczenie zdrowotne czy trudność w uczeniu się. To nie ułatwienie treści — arkusz sprawdza to samo, co u wszystkich. Zmienia się sposób pracy: więcej czasu, spokojniejsze warunki, inny format arkusza albo pomoc techniczna.

Kto ma prawo do dostosowań — dokument decyduje

Podstawą jest zawsze konkretny dokument. Bez niego szkoła nie przyzna dostosowania. Uprawnia jeden z poniższych.

Ważne rozróżnienie: opinia poradni dotyczy specyficznych trudności w uczeniu się (najczęściej dysleksja), a orzeczenie — niepełnosprawności lub potrzeby indywidualnego nauczania. To dwa różne dokumenty i różne ścieżki. Więcej o samej różnicy piszemy w tekstach opinia a orzeczenie poradni oraz orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.

Jakie są formy dostosowań

Formy dobiera się do potrzeb ucznia — jeden dokument może uprawniać do kilku naraz. Najczęstsze to:

• Przedłużenie czasu. Na egzaminie pisemnym — maksymalnie o 30 minut na każdy arkusz. W części ustnej z języka polskiego — maksymalnie o 15 minut (na przygotowanie wypowiedzi lub jej wygłoszenie). To najczęściej stosowana forma, m.in. przy dysleksji, chorobach przewlekłych i niepełnosprawnościach.
• Osobna sala. Egzamin w mniejszej grupie lub indywidualnie — dla uczniów, którym tłum, hałas lub konieczność korzystania ze sprzętu utrudniają pracę.
• Arkusz dostosowany. Wersje przygotowane m.in. dla osób słabowidzących (powiększona czcionka), niewidomych (brajl), niesłyszących czy z autyzmem — zależnie od orzeczenia.
• Praca na komputerze. Zamiast pisma odręcznego — przy dysgrafii lub niepełnosprawności ruchowej uniemożliwiającej pisanie.
• Pomoc nauczyciela wspomagającego. Osoba, która np. czyta polecenia lub zapisuje odpowiedzi dyktowane przez zdającego.
• Dostosowane zasady oceniania. Przy dysleksji i dysortografii część błędów zapisu ocenia się według odrębnych kryteriów.

Procedura krok po kroku — od opinii do egzaminu

Dostosowań nikt nie przyzna „z automatu". To ty (lub rodzic niepełnoletniego zdającego) uruchamiasz procedurę. Kolejność jest taka:

Rozwińmy najważniejsze punkty.

1. Dokument. Umów diagnozę lub wizytę wcześnie — najlepiej we wrześniu lub październiku klasy maturalnej. Poradnie mają kolejki, a bez dokumentu cała reszta się nie zadzieje.

2. Deklaracja i dokumenty do 7 lutego. Od sesji 2025 nie ma już wstępnej deklaracji maturalnej (składanej dawniej do 30 września) — zniosło ją rozporządzenie MEN z 24 lipca 2024 r. Został jeden termin: 7 lutego. To wtedy składasz deklarację przystąpienia do egzaminu, a razem z nią dokumenty uprawniające do dostosowań. Terminy i cały kalendarz matury zbieramy w artykule matura — terminy i harmonogram.

3. Rada pedagogiczna. Ze wskazań poradni lub orzeczenia rada wybiera konkretne sposoby dostosowania dostępne w komunikacie CKE. Nie każdy zapis z opinii przekłada się 1:1 na dostosowanie egzaminacyjne — obowiązuje katalog z komunikatu.

4. Pisemna informacja. Dyrektor szkoły ma obowiązek poinformować cię na piśmie o przyznanych dostosowaniach. To dokument, który warto zachować.

5. Oświadczenie ucznia. Masz prawo, ale nie obowiązek, korzystać z przyznanych dostosowań. Dlatego składasz oświadczenie, z których chcesz skorzystać. W sesji 2026 termin to 13 lutego; w kolejnych latach sprawdź datę w komunikacie na swój rok.

6. Przypadki nietypowe. Jeśli twojej sytuacji zdrowotnej nie obejmuje komunikat (np. rzadka choroba wymagająca nietypowego wsparcia), dyrektor szkoły — na wniosek rady pedagogicznej — może wystąpić z uzasadnionym i udokumentowanym wnioskiem do dyrektora OKE. Decyzję podejmuje wtedy dyrektor OKE.

Uczniowie z chorobami przewlekłymi — cukrzyca, padaczka, alergie

Choroba przewlekła nie musi oznaczać wydłużonego czasu — częściej chodzi o bezpieczne warunki pracy. Podstawą jest zaświadczenie lekarskie, najlepiej z wypisaną listą rzeczy, które zdający musi wnieść na salę.

Przykład: uczeń z cukrzycą za zaświadczeniem lekarskim może mieć na ławce glukometr lub pompę insulinową, insulinę oraz przekąskę i napój na wypadek hipoglikemii. Analogicznie rozwiązuje się potrzeby przy padaczce (dostęp do leków), alergiach czy chorobach wymagających stałego przyjmowania leków. Jeśli stan zdrowia realnie wydłuża czas pracy, o dodatkowy czas wnioskuje się osobno — a gdy komunikat tego nie przewiduje wprost, przez wniosek dyrektora do OKE.

Najczęstsze błędy, które kosztują dostosowanie

• Zwlekanie z poradnią. Diagnoza lub aktualizacja opinii trwa tygodnie. Zostawiona na styczeń — nie zdąży przed 7 lutego.
• Brak właściwego sformułowania w opinii. Do matury potrzebna jest opinia o specyficznych trudnościach w uczeniu się. Ogólna opinia poradni bez tego zapisu może nie wystarczyć.
• Niezłożenie oświadczenia. Nawet jeśli szkoła przyznała dostosowanie, bez twojego oświadczenia w terminie możesz z niego nie skorzystać.
• Założenie, że „samo się załatwi". Szkoła nie działa za ciebie z urzędu — to zdający lub rodzic inicjuje cały proces.

Dobrze przygotowana matura to nie tylko formalności. Jak rozłożyć naukę i powtórki, opisujemy w tekście jak uczyć się do matury.

Najczęstsze pytania

Kto ma prawo do dostosowań na maturze?

Uczeń, który ma jeden z dokumentów: opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej o specyficznych trudnościach w uczeniu się (np. dysleksja, dysgrafia, dysortografia), orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania, zaświadczenie lekarskie o chorobie przewlekłej lub czasowej niesprawności, albo pozytywną opinię rady pedagogicznej wydaną dla ucznia z trudnościami adaptacyjnymi (np. powrót zza granicy) lub w sytuacji kryzysowej czy losowej.

O ile wydłuża się czas na maturze przy dysleksji?

Na egzaminie pisemnym czas można przedłużyć maksymalnie o 30 minut na każdy arkusz, a w części ustnej z języka polskiego maksymalnie o 15 minut. Dokładne wartości na dany rok podaje komunikat dyrektora CKE o dostosowaniach. Sam wydłużony czas to jedna z możliwych form — poradnia i szkoła mogą też zalecić np. osobną salę czy pracę na komputerze.

Do kiedy trzeba złożyć dokumenty do dostosowań na maturze?

Dokumenty (opinię poradni, orzeczenie lub zaświadczenie lekarskie) składa się dyrektorowi szkoły razem z deklaracją przystąpienia do egzaminu, czyli do 7 lutego. Następnie uczeń w wyznaczonym terminie (w sesji 2026 do 13 lutego) składa na piśmie oświadczenie, z których przyznanych dostosowań chce skorzystać.

Podsumowanie

Dostosowania na maturze wyrównują szanse — ale działają tylko wtedy, gdy uruchomisz je w terminie i z właściwym dokumentem. Zapamiętaj trzy rzeczy:

• Dokument to podstawa — opinia poradni (np. dysleksja), orzeczenie albo zaświadczenie lekarskie.
• Termin to 7 lutego — dokumenty składasz razem z deklaracją maturalną; potem oświadczenie o korzystaniu z dostosowań (w 2026 do 13 lutego).
• Wartości potwierdza komunikat CKE na dany rok — pisemny do 30 minut na arkusz, ustny z polskiego do 15 minut; komunikat na 2027 pojawi się dopiero w sierpniu 2026.

Zacznij od wizyty w poradni jesienią, a resztę poprowadzi szkoła — pod warunkiem że dostarczysz dokumenty na czas.