95,5 punktu i pytanie, którego ranking podstawówek nie umie zadać
Wysoki wynik w rankingu podstawówek nie mówi, ile szkoła dodała uczniom. Wskaźnika edukacyjnej wartości dodanej (EWD) dla podstawówek nie ma. W liceach jest i daje do 20 punktów.
Redakcja · · aktualizacja · 3 min czytania

Lider rankingu podstawówek ma 95,5 punktu na 100. Rodzic patrzy i myśli: tu uczą najlepiej. Może. A może ta szkoła przyjęła dzieci, które umiały najwięcej, zanim pierwszy raz przekroczyły próg.
Tej różnicy nasz ranking podstawówek nie widzi. I dziś tłumaczymy, dlaczego wycięliśmy ją świadomie, choć w liceach mierzymy ją od lat i dajemy za nią do 20 punktów.
Liczba, która wygląda mądrze
W liceach mamy na to narzędzie. Nazywa się edukacyjna wartość dodana, w skrócie EWD, i odpowiada na pytanie, o które rodzicowi naprawdę chodzi: ile szkoła dodała uczniom między wejściem a wyjściem. Liczymy je z dwóch przedmiotów, których nikt nie wybiera — polskiego i matematyki — porównując maturę z egzaminem ósmoklasisty tych samych osób. Najnowsze okno obejmuje lata 2023–2025. Jak mówi nasza metodyka, EWD „koryguje efekt selekcji": szkoła, która zbiera najlepszych, nie dostaje za to punktów, dopóki ich nie poprowadzi dalej.
W podstawówce ten trik się nie udaje. Egzamin ósmoklasisty „nie ma punktu odniesienia na wejściu" — dziecko w pierwszej klasie nie pisze żadnego testu, z którym można by porównać wynik po ośmiu latach. Żeby mieć EWD, trzeba by je zgadywać.
Zgadywaliśmy. Przestaliśmy
Przez pewien czas tak robiliśmy. Przybliżenie opierało się na grupach szkół o podobnym kontekście społeczno-ekonomicznym: jeśli Twoja szkoła wypada lepiej niż podobne, dostaje punkty. Brzmi rozsądnie. W praktyce wnosiło do rankingu „więcej szumu niż informacji" — przesuwało szkoły w tabeli na podstawie założeń, których nikt nie mógł sprawdzić. Wycofaliśmy je, a jego 20 punktów wróciło do wyniku egzaminu.
Dziś podstawówka ma do 90 punktów za egzamin ósmoklasisty i do 10 za olimpiady. Liceum: maturę i EWD, razem do 90. Dlatego lider podstawówek z 95,5 i lider liceów z 76,1 nie grają w tej samej lidze i nie wolno ich zestawiać.
Jest jeszcze jeden haczyk. Serwis ewd.edu.pl publikuje wskaźnik tylko dla liceów z co najmniej 30 absolwentami w oknie. Małe liceum bez EWD dostaje u nas wartość neutralną, równą średniej krajowej — około 10,5 z 20 punktów. Brak danych go nie karze, ale też nie nagradza; to cena, którą płacimy za uczciwość wobec dużych.
Co mówią dane
| Ranking | Edycja | Szkoły | Składniki | Skala |
|---|---|---|---|---|
| Szkoły podstawowe | 2025/2026 | 9964 | egzamin + olimpiady | do 100 pkt |
| Licea | 2024/2025 | 2289 | matura + EWD | do 90 pkt |
Źródła
- Ranking Edukacji — Metodyka rankingu: szkoły podstawowe, sekcja „Dlaczego nie używamy EWD”
rankingedukacji.pl · dostęp 03.10.2026
- Ranking Edukacji — Metodyka rankingu: licea, komponent B „Edukacyjna Wartość Dodana (EWD)”
rankingedukacji.pl · dostęp 03.10.2026
- Ranking Edukacji — Ranking liceów w Polsce (edycja 2024/2025)
rankingedukacji.pl · dostęp 03.10.2026
- Ranking Edukacji — Ranking szkół podstawowych w Polsce 2026 (edycja 2025/2026)
rankingedukacji.pl · dostęp 03.10.2026
- #ewd
- #metodyka
- #ranking-szkol-podstawowych
- #ranking-liceow
Założyciel i analityk danych edukacyjnych, Ranking Edukacji
Założyłem Ranking Edukacji i odpowiadam za metodykę naszych rankingów. Na co dzień pracuję z oficjalnymi danymi oświatowymi — wynikami egzaminów CKE i OKE, wskaźnikami EWD oraz rejestrem RSPO — i przekładam je na zrozumiałe zestawienia szkół. Od kilku lat analizuję zasady rekrutacji do liceów i techników oraz to, jak liczone są punkty, żeby rodzice i uczniowie podejmowali decyzje w oparciu o fakty, a nie marketing. Piszę o rekrutacji, maturze, egzaminie ósmoklasisty i o tym, jak czytać liczby w edukacji tak, żeby naprawdę pomogły w wyborze szkoły.
Następny artykuł · ten sam temat
PISA 2025: Polska w czołówce Europy. Ale co czwarty 15-latek nie radzi sobie z matematyką
Czytaj dalej · 2 min →



