Czy nauczyciele zarabiają za mało? Dane 2015–2027
Czy nauczyciele zarabiają za mało? Porównaliśmy pensje ze średnią krajową GUS za lata 2015–2025, dane OECD i wakaty. Argumenty obu stron i wniosek z liczb.

Nauczyciele zarabiają dziś względem średniej krajowej mniej niż w 2015 r.: średnie wynagrodzenie nauczyciela dyplomowanego spadło ze 128% do 112% przeciętnej płacy w gospodarce, a mianowanego — ze 100% do 88%. Podwyżka o 30% w 2024 r. odrobiła część strat z lat 2021–2023, ale nie wszystkie. Jednocześnie realnie, po inflacji, pensje wzrosły od 2015 r. o ponad 30% — to jeden z najwyższych wzrostów w OECD. Poniżej nasze wyliczenia, dane OECD i MEN, argumenty obu stron i wniosek z liczb. Stan na listopad 2026 r.
Pensje nauczycieli na tle średniej krajowej 2015–2025
Nikt nie publikuje tego zestawienia w jednym miejscu, więc policzyliśmy je sami. Średnie wynagrodzenie nauczyciela (art. 30 ust. 3 Karty Nauczyciela) to procent kwoty bazowej: 184% dla dyplomowanego, 144% dla mianowanego. Porównaliśmy je z przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej według GUS.
| Rok | Kwota bazowa (średnioroczna) | Średnie — dyplomowany | Średnie — mianowany | Przeciętne wynagrodzenie (GUS) | Dyplomowany / GUS | Mianowany / GUS |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2015 | 2717,59 zł | 5000 zł | 3913 zł | 3899,78 zł | 128% | 100% |
| 2016 | 2717,59 zł | 5000 zł | 3913 zł | 4047,21 zł | 124% | 97% |
| 2017 | 2717,59 zł | 5000 zł | 3913 zł | 4271,51 zł | 117% | 92% |
| 2019 | 3207,62 zł | 5902 zł | 4619 zł | 4918,17 zł | 120% | 94% |
| 2020 | 3404,30 zł | 6264 zł | 4902 zł | 5167,47 zł | 121% | 95% |
| 2021 | 3537,80 zł | 6510 zł | 5094 zł | 5662,53 zł | 115% | 90% |
| 2022 | 3641,46 zł | 6700 zł | 5244 zł | 6346,15 zł | 106% | 83% |
| 2023 | 3981,55 zł | 7326 zł | 5733 zł | 7155,48 zł | 102% | 80% |
| 2024 | 5176,02 zł | 9524 zł | 7453 zł | 8181,72 zł | 116% | 91% |
| 2025 | 5434,82 zł | 10 000 zł | 7826 zł | 8903,56 zł | 112% | 88% |
Pominęliśmy 2018 r., w którym kwota bazowa zmieniała się w trakcie roku. Dla 2019, 2020 i 2022 r. podajemy średnioroczną kwotę bazową, bo podwyżki wchodziły we wrześniu lub w maju.
Jak czytać tę tabelę. Średnie wynagrodzenie nauczyciela obejmuje pensję zasadniczą i wszystkie dodatki (stażowy, motywacyjny, nadgodziny, nagrody). Przeciętne wynagrodzenie GUS obejmuje wszystkich pracowników, także bez wyższego wykształcenia. Porównanie nie mówi więc, ile „powinien" zarabiać nauczyciel — pokazuje, jak zmienia się jego pozycja względem reszty rynku pracy.
Co z niej wynika:
- Lata 2016–2017 i 2021–2023 to spadek. Kwota bazowa była zamrożona albo rosła wolniej niż płace w gospodarce. W 2023 r. dyplomowany nauczyciel zarabiał średnio tylko 2% powyżej średniej krajowej.
- 2024 r. odrobił około połowy strat — relacja wróciła do 116%, ale nie do poziomu z 2015 r.
- Od 2025 r. relacja znów spada. Kwota bazowa wzrosła w 2025 r. o 5%, w 2026 r. o 3%, a przeciętna płaca w 2025 r. — o 8,8%.
Ile zostaje z podwyżki w 2027 r.
Projekt budżetu na 2027 r. zakłada podwyżkę o 3% przy inflacji 2,8% — realnie około 0,2%. Jeśli przeciętne wynagrodzenie w gospodarce wzrośnie w 2027 r. szybciej niż o 3%, relacja pensji nauczycieli do średniej krajowej spadnie trzeci rok z rzędu. Szczegóły podwyżki, nową tabelę i kalendarz wypłaty opisujemy w artykule podwyżki dla nauczycieli 2027.
Polska na tle OECD
Dwa wskaźniki OECD pokazują dwie różne strony tej samej historii:
| Wskaźnik | Polska | Średnia OECD | Źródło |
|---|---|---|---|
| Pensja nauczyciela klas 4–8 jako % zarobków pracownika z wyższym wykształceniem | 71% | 84% | Education at a Glance 2024, dane za 2023 r. |
| Realny wzrost ustawowych pensji nauczycieli klas 4–8, 2015–2025 | ponad 30% | ok. 6% (pensje po 15 latach stażu), ok. 20% (pensje początkowe) | Education at a Glance 2026 |
Polscy nauczyciele zaczynali z niskiego poziomu i ich płace rosły realnie szybko — ale szybciej rosły też zarobki innych osób z wyższym wykształceniem. Dlatego oba wskaźniki są prawdziwe naraz: nauczyciel zarabia realnie więcej niż dekadę temu i jednocześnie względnie mniej niż inni absolwenci studiów.
Czy brakuje nauczycieli?
Przed rokiem szkolnym 2026/2027 szkoły zgłosiły do kuratoriów 17 308 ofert pracy (11 732 etaty). Najwięcej:
| Stanowisko | Liczba ofert |
|---|---|
| Wychowanie przedszkolne | 1919 |
| Nauczyciele współorganizujący kształcenie uczniów z niepełnosprawnościami | 1649 |
| Psycholodzy | 1149 |
| Matematyka | 1019 |
| Język polski | 939 |
| Język angielski | 896 |
| Przedmioty zawodowe | 893 |
MEN zastrzega, że liczba ofert zawyża realne braki — obejmuje wakacyjne przesunięcia kadrowe i wakaty, które szkoły obsadzą do września. Rodzice odczuwają braki inaczej: jako zastępstwa, łączenie grup i lekcje prowadzone przez nauczyciela bez kwalifikacji w danym przedmiocie (na to potrzebna jest zgoda kuratora).
Argumenty obu stron
| Za wyższymi podwyżkami (m.in. ZNP) | Przeciw / stanowisko rządu |
|---|---|
| Relacja do średniej krajowej jest niższa niż w 2015 r. i znów spada | Od 2024 r. pensje wzrosły łącznie o 41% (mianowani, dyplomowani) i 44% (początkujący) — dane MEN |
| Pensja zasadnicza początkującego jest tylko o ok. 10% wyższa od płacy minimalnej | Realny wzrost ustawowych pensji 2015–2025 o ponad 30% — jeden z najwyższych w OECD |
| Na tle OECD nauczyciel zarabia 71% pensji absolwenta studiów (średnia 84%) | Liczba ofert pracy zawyża realne braki kadrowe (MEN) |
| Ponad 17 tys. ofert pracy przed rokiem szkolnym | Podwyżki obciążają budżet i samorządy, które dopłacają do oświaty z własnych dochodów |
| Postulat: 15% w 2027 r. i ustawowe powiązanie ze średnią krajową (projekt obywatelski, druk nr 28) | Powiązanie ze średnią to decyzja Ministerstwa Finansów, które jej nie przewiduje |
Wniosek z liczb
Pytanie „czy podwyżki się należą" jest polityczne — rozstrzyga je budżet, nie tabela. Liczby pozwalają jednak sprawdzić, które argumenty się bronią:
- „Nauczyciele dostali już ogromne podwyżki" — prawda w porównaniu z 2023 r. (najniższy punkt w naszym zestawieniu), nieprawda w porównaniu z 2015 r. Relacja do średniej krajowej jest dziś niższa niż dekadę temu.
- „Nauczyciele zarabiają mniej niż kiedykolwiek" — nieprawda w ujęciu realnym: pensje po inflacji są o ponad 30% wyższe niż w 2015 r.
- „3% w 2027 r. to realna podwyżka" — na granicy błędu: realnie około 0,2%, a względem rosnących płac w gospodarce — spadek.
Jeśli celem jest utrzymanie pozycji zawodu na rynku pracy, podwyżki muszą rosnąć co najmniej w tempie przeciętnych płac. Projekt na 2027 r. tego nie zapewnia.
Co to znaczy dla rodziców
Pensje nauczycieli są w szkołach publicznych takie same w całym kraju — różnice robią dodatki samorządów i to, czy szkoła ma pełną kadrę. Na dniu otwartym zapytaj: ilu nauczycieli odeszło w ostatnim roku, czy wszystkie przedmioty prowadzą nauczyciele z kwalifikacjami i jak szkoła organizuje zastępstwa. Wyniki egzaminów porównasz w rankingu szkół podstawowych i rankingu liceów. Ile konkretnie zarabia nauczyciel z danym stażem, policzysz w kalkulatorze w artykule ile zarabia nauczyciel.
Najczęstsze pytania
Czy nauczyciele zarabiają więcej niż średnia krajowa? Średnie wynagrodzenie nauczyciela dyplomowanego (wszystkie składniki pensji) w 2025 r. wynosiło ok. 10 000 zł, czyli 112% przeciętnej płacy w gospodarce według GUS (8903,56 zł). Nauczyciel mianowany był na poziomie 88%, a początkujący — poniżej średniej krajowej. Sama pensja zasadnicza jest niższa od średniej dla wszystkich stopni.
Ile wzrosły pensje nauczycieli w ostatnich latach? Kwota bazowa, od której liczy się średnie wynagrodzenia nauczycieli, wzrosła z 2717,59 zł w 2015 r. do 5597,86 zł w 2026 r., czyli o 106%. Największy skok to 2024 r. (+30%). Przeciętna płaca w gospodarce w latach 2015–2025 wzrosła o 128%.
Jak polscy nauczyciele zarabiają na tle OECD? Według danych OECD za 2023 r. nauczyciel klas 4–8 w Polsce zarabiał 71% tego, co przeciętny pracownik z wyższym wykształceniem (średnia OECD: 84%), a w dolarach siły nabywczej — o ok. 16–21% mniej niż średnia OECD. Jednocześnie OECD odnotowuje jeden z najwyższych realnych wzrostów ustawowych pensji w latach 2015–2025.
Czy w Polsce brakuje nauczycieli? Przed rokiem szkolnym 2026/2027 szkoły zgłosiły ponad 17 tys. ofert pracy, najwięcej w wychowaniu przedszkolnym, dla nauczycieli współorganizujących kształcenie, psychologów i matematyków. MEN uważa, że liczba ofert zawyża realne braki, bo obejmuje wakacyjne przesunięcia kadrowe.
Czy podwyżki dla nauczycieli się należą? To decyzja polityczna, ale dane pozwalają ocenić argumenty. Relacja pensji nauczycieli do średniej krajowej jest dziś niższa niż w 2015 r., a podwyżka o 3% w 2027 r. przy szybciej rosnących płacach w gospodarce ją dalej obniży. Z drugiej strony realnie pensje wzrosły od 2015 r. o ponad 30%, a każdy punkt procentowy podwyżki to — szacunkowo — setki milionów złotych dla budżetu i samorządów.
Metodologia
Średnie wynagrodzenie nauczycieli liczymy jako 184% (dyplomowany) i 144% (mianowany) średniorocznej kwoty bazowej z ustaw budżetowych. Przeciętne wynagrodzenie — według GUS (gospodarka narodowa, brutto). Relacja = średnie nauczyciela / przeciętne GUS. Dane OECD dotyczą nauczycieli szkół publicznych (klasy 4–8 = „lower secondary"). Arkusz z wyliczeniami udostępnimy na życzenie.
Analiza według stanu na 17 listopada 2026 r. Zaktualizujemy ją po publikacji danych GUS za 2026 r. i ustawy budżetowej na 2027 r.
Newsletter
Chcesz wiedzieć, gdy pojawi się nowy ranking?
Napiszemy, gdy opublikujemy nowe rankingi, zbliżą się ważne terminy rekrutacji albo przygotujemy poradnik dla rodziców. Bez spamu.
Zgadzam się na otrzymywanie e-mailem newslettera Rankingu Edukacji (informacje o rankingach, nowych funkcjach i materiałach do pobrania). Zgodę mogę wycofać w każdej chwili linkiem w stopce wiadomości. Szczegóły w polityce prywatności. Polityka prywatności
Najczęstsze pytania
Czy nauczyciele zarabiają więcej niż średnia krajowa?
Ile wzrosły pensje nauczycieli w ostatnich latach?
Jak polscy nauczyciele zarabiają na tle OECD?
Czy w Polsce brakuje nauczycieli?
Czy podwyżki dla nauczycieli się należą?
Źródła
- GUS — Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w latach 1950–2025 · dostęp: 17 listopada 2026
- OECD — Education at a Glance 2026: How much are teachers and school heads paid? · dostęp: 17 listopada 2026
- OECD — Education at a Glance 2025: Poland (country note) · dostęp: 17 listopada 2026
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 18 marca 2026 r. w sprawie minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli (Dz.U. 2026 poz. 379) · dostęp: 17 listopada 2026
- ZNP — opinia o projekcie budżetu na 2027 r. (9.09.2026) · dostęp: 17 listopada 2026
- Rzeczpospolita — Tysiące wakatów w szkołach (dane MEN, 20.08.2026) · dostęp: 17 listopada 2026

Autor
Michał Wojewoda
Założyciel i analityk danych edukacyjnych, Ranking Edukacji
Założyłem Ranking Edukacji i odpowiadam za metodykę naszych rankingów. Na co dzień pracuję z oficjalnymi danymi oświatowymi — wynikami egzaminów CKE i OKE, wskaźnikami EWD oraz rejestrem RSPO — i przekładam je na zrozumiałe zestawienia szkół. Od kilku lat analizuję zasady rekrutacji do liceów i techników oraz to, jak liczone są punkty, żeby rodzice i uczniowie podejmowali decyzje w oparciu o fakty, a nie marketing. Piszę o rekrutacji, maturze, egzaminie ósmoklasisty i o tym, jak czytać liczby w edukacji tak, żeby naprawdę pomogły w wyborze szkoły.
Społeczność Ranking Edukacji
Porozmawiajmy o wyborze szkoły
Dołącz do rodziców, uczniów i nauczycieli. Pytaj o szkoły, rekrutację i wyniki — albo podziel się własnym doświadczeniem.
Powiązane artykuły

Ile zarabia nauczyciel w 2026? Stawki brutto i netto
Ile zarabia nauczyciel w 2026: stawki zasadnicze od 5178 do 6397 zł brutto, ile na rękę, jakie dodatki i trzynastka, czym różni się pensja od średniej.

Wyniki egzaminu ósmoklasisty 2026 — ranking województw
Ranking województw: gdzie egzamin ósmoklasisty wypada najlepiej. Trzy nieoczywiste wnioski z danych — i dlaczego to matematyka, nie polski, dzieli Polskę.

Wyniki egzaminu ósmoklasisty 2019–2026 — jak się zmieniały
Jak zmieniały się wyniki egzaminu ósmoklasisty od 2019 do 2026 roku? Analiza średnich z polskiego, matematyki i angielskiego — i co mówią o trudności egzaminu.