Egzamin ósmoklasisty: miasto kontra wieś — kto lepiej

Uczniowie z dużych miast piszą egzamin ósmoklasisty lepiej niż ze wsi — ale przepaść nie jest wszędzie taka sama i nie rośnie. W 2026 r. najgłębsza była na angielskim (12 punktów), na matematyce spadła do 8 punktów — najmniej w historii egzaminu — a na polskim wyniosła 5. Najsłabiej z polskiego i matematyki wypadają przy tym nie wsie, lecz małe miasta. Poniżej dane CKE 2019–2026 i wyjaśnienie, skąd te różnice się biorą.

Miasto powyżej 100 tys. kontra wieś — średnie wyniki

Angielski — przepaść się zmniejszyła, w 2026 r. stanęła

Najciekawszy trend dotyczy języka angielskiego. Jeszcze w 2019 r. dzieliło miasto i wieś aż 17 punktów — w 2025 r. już 12. Wieś nadrobiła najwięcej ze wszystkich (z 52% w 2019 r. do 68% w 2026 r.). To prawdopodobnie efekt upowszechnienia angielskiego w mediach, grach i internecie, który dociera niezależnie od wielkości miejscowości. W 2026 r. zbliżanie się wyhamowało: obie grupy zyskały po 3 punkty, więc różnica została na poziomie 12.

Matematyka — przepaść trwała, w 2026 r. najmniejsza

Matematyka zachowuje się inaczej: w latach 2019–2025 różnica wahała się między 9 a 11 punktami. W 2026 r. spadła do 8 — najmniej od pierwszego egzaminu. Jeden rok to za mało, by mówić o zmianie trendu: przy łatwiejszym arkuszu (średnia krajowa +5 pkt) wieś zyskała 5 punktów, duże miasta 4. To przedmiot najbardziej zależny od jakości nauczania i dostępu do korepetycji — i tu przewaga dużych miast wciąż jest wyraźna.

Małe miasta wypadają słabiej niż wieś

Porównanie „wieś kontra duże miasto" ukrywa grupę, która z polskiego i matematyki wypada najsłabiej: szkoły w miastach do 20 tys. mieszkańców. Z polskiego mają niższą średnią niż szkoły wiejskie w każdym roku od 2019 r., z matematyki — w każdym roku od 2020 r.

Wniosek dla rodzica z małego miasta: sama „miejskość" niczego nie gwarantuje. Szkoła w pobliskiej wsi może mieć wyższe wyniki niż ta w centrum miasteczka — sprawdź obie w rankingu, zanim wybierzesz.

Skąd biorą się te różnice

Za przewagą miast stoi głównie dostęp do zasobów: więcej korepetycji, zajęć dodatkowych i stabilnej, doświadczonej kadry. Dlatego różnice są największe tam, gdzie liczą się dodatkowe lekcje poza szkołą — z angielskiego i matematyki — a najmniejsze z polskiego. Angielski pokazuje jednak, że przepaść da się zmniejszać: wieś nadrabiała tu najszybciej.

Od statystyki do konkretnej szkoły

Typ lokalizacji nie przesądza o pojedynczej szkole. Sprawdź ranking szkół podstawowych w swoim mieście lub gminie i porównaj realne wyniki placówek — jak go czytać, tłumaczymy w przewodniku po rankingu. Przekrój wojewódzki znajdziesz w rankingu województw.

Najczęstsze pytania

Czy uczniowie z miast piszą egzamin ósmoklasisty lepiej niż ze wsi?

Średnio tak, ale skala zależy od przedmiotu. W 2026 r. w miastach powyżej 100 tys. mieszkańców średnia z matematyki wyniosła 61%, a na wsi 53%. Z języka polskiego różnica to 5 punktów, z angielskiego — 12.

Czy przepaść między miastem a wsią rośnie?

Nie. Z języka angielskiego różnica zmalała z 17 punktów w 2019 r. do 12 w 2025 i 2026 r. Na matematyce w 2026 r. spadła do 8 punktów — najmniej w historii egzaminu. Z polskiego od lat wynosi 4–6 punktów.

Z czego wynikają różnice miasto–wieś w wynikach egzaminu?

Głównie z dostępu do zasobów: korepetycji, zajęć dodatkowych i doświadczonej kadry, których w dużych miastach jest więcej. To różnica w warunkach, a nie w zdolnościach uczniów.

Czy średnia dla wsi oznacza, że wiejskie szkoły są słabe?

Nie. Średnia całej kategorii nie mówi nic o konkretnej szkole — wiele wiejskich szkół wypada powyżej średniej miejskiej. O placówce decyduje jej własny wynik, nie typ lokalizacji.

Czy szkoły w małych miastach wypadają lepiej niż wiejskie?

Z polskiego i matematyki — nie. Szkoły w miastach do 20 tys. mieszkańców mają z polskiego niższą średnią niż szkoły wiejskie w każdym roku od 2019 r. (w 2026 r. 62% wobec 64%), a z matematyki w każdym roku od 2020 r. (w 2026 r. 51% wobec 53%). Wieś wyprzedzają tylko z angielskiego (70% wobec 68%).

Podsumowanie

Przepaść miasto–wieś na egzaminie ósmoklasisty jest realna, ale zróżnicowana: na matematyce w 2026 r. najmniejsza w historii (8 pkt), ale wciąż wyraźna; na polskim najmniejsza; na angielskim — po latach spadku zatrzymana na 12 pkt. A najsłabiej z polskiego i matematyki wypadają małe miasta, nie wieś. To obraz nierówności w dostępie do zasobów, nie w zdolnościach. Do decyzji o szkole patrz na ranking konkretnych placówek, nie na średnią lokalizacji.